Alternatif Gencin Klasik Bilgisayarı

Uzun zaman önce yayına başlamasının heyecanını yaşadığım derginin ete kemiğe bürünmüş halini görünce, aynı heyecanı tekrar yaşadım. Hemen aldım ve sayfalarını karıştırmaya başladım. İlk sayfalardaki başlıklar iyi gidiyordu fakat sona gelince yaşamayı beklemediğim hayal kırıklığımı yaşadım: Teknoloji sayfası Windows 8'e ayrılmıştı.

Böyle bir dergide, kapitalist bir şirketin, parayla satılan bir sisteminin tanıtımı olmamalıydı bence. Çevrelerindeki tüm gençlerden farklı olan alternatif gençlerin, alternatif dergilerinin de alternatif çözümler sunması gerekiyordu.

Bilindiği üzere Microsoft, 1975'ten günümüze kadar yazılım geliştiren, dünyanın en büyük şirketlerinden biridir. Bu şirket, temel olarak paralı yazılımlar üzerinde durmuş ve yazdığı programları, kaynak kodları kapalı bir şekilde piyasaya sürmüştür. Bunun sonuncunda, bu yazılımları kullanmak isteyen herkes, Microsoft'a para ödemek zorunda kalmanın yanısıra, kullandığı şeyin içinde ne barındırdığının farkında bile olmamıştır.

Dilerseniz burada bir ara paragraf oluşturalım ve bazı kavramlara açıklık getirelim. Zira eğer bir üst paragrafta geçen “yazılım”, “kapalı kaynak kod” ve onlara bağlı olarak da “donanım”, “açık kaynak kod” ve “özgür yazılım” terimlerini anlamazsak, yazının amacını da anlayamayız.

Donanım dediğimiz, bilgisayarın fiziksel parçalarıdır. Ekran, klavye, fare, hard disk, ram gibi parçalar, bilgisayarın donanımlarıdır. Yazılımlar, bu parçaların birbirleriyle çalışmasını sağlayıp bir giriş sonucu çıktı veren sanal programlardır. Örneğin, bir siteden bir video indirmek için bilgisayarımıza kurduğumuz program, bir yazılımdır. (Burada giriş ve çıktıdan kastımıza örnek; kullanıcın bir şeye tıklaması, yazılımın kullanıcıya bu tıklama sonucunda bir şey sunmasıdır.)

Donanım ve kullanıcı (insan) arasında sadece yazılım yoktur. Yazılım ile donanım arasında da bir çevirmen olmak zorundadır. Çünkü bilgisayarlar sadece “0” ve “1”'i tanırlar. Yazılımın çalışır hale gelmesi için, makine diline çevrilmesi gerekir. İşte makine diline çevrilmeden önce, insanın okuyabildiği ve üzerinde çalışabildiği, bir çevirici dille yazılan yazılım kodlarına “kaynak kod” denir.

Demek ki kaynak kodlar, insanların anladıkları ve değiştirebildikleri son şeydir. Bu kodun hazırlanıp makineye sunulması demek, sonrasının insan kontrolünden çıkması demektir.

Yazılımı oluşturan kaynak kod, yazılımın içinde gizlenmiş durumdadır. Yazılımı hazırlayan, dilerse bu kodu paylaşır, dilemezse paylaşmaz. Kaynak kodu paylaşılmış, halka açık tutulmuş yazılımlara “açık kaynak kodlu” yazılım; kaynak kodu gizlenmiş olanlara ise “kapalı kaynak kodlu” yazılım denir. Tüm yazılımlar, telif hakları için belirli lisanslara tabidirler. Kapalı kaynak kodlu yazılımlar, paylaşma ve değiştirmeye izin vermeyen lisanslara sahiptirler.

Açık kaynak koddan ziyade, açık kaynağın (Open Source) kendisi, bir paylaşma felsefesine dönüşmüş durumdadır. Açık kaynak, yazılımların paylaşılmasını ve çoğaltılmasını, insanların istedikleri gibi, dilediği yazılımı kullanmasını teşvik ederler.

Fakat tüm bunlara rağmen, açık kaynak kodlu her yazılım, değiştirilmeye ve çoğaltılmaya izin vermeyebilir. Bunlara izin vermeyen bir lisansla kullanıcıya sunulduğunda, bu yazılım üzerinde değişiklik yapılamaz ve çoğaltılamaz. Bu lisanslar içinde, kullanıcıları kısıtlamayan lisanslar vardır. Çeşitleri olan bu lisansların tamamı “Özgür Yazılım” (Free Software) sınıfına girerler. Özgür yazılımlar, herhangi bir ücret ve hak talep edilmeden halkın kullanımına sunulurlar.

Microsoft Windows kapalı kaynak bir yazılımdır. Aynı zamanda Microsoft şirketi, özgür yazılıma destek vermeyen bir şirkettir. Bu kadar Linux kullanıcısına rağmen Windows'un ext alanlarını bilinmeyen alan olarak tanımlamasının başka bir açıklaması olamaz.


Bütün bunlar göz önünde bulundurulduğunda, alternatif gencin kullandığı yazılımın da alternatif olması gerekir bence. Özgür yazılıma destek vermek, Müslüman gencin geleceğine bir şeyler kazandırmalı. Bunu göz ardı etsek dahi, bilinçli gencin, kullandığı programların içinde ne olduğunu bilmesi, ya da içindekileri gizlenmeyen programları kullanması, onun gizlilik ilkeleri için daha doğru olmalı.

Not: Aylar önce Söz ve Kalem adlı dergiye gönderdiğim yayınlanmamış yazıdır. 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Yeşil Göz Kırmızı Tokat

Grub Kurtarma

Üzüntü Giderme Aracı

GM Discovery Eduroam Bağlantısı

Çay mı Şerbet mi

Bakış Açısı

Öğretme(n)